أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

430

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

سورة التكاثر مكّيّة و هى ثمانى ايات بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ [ سوره التكاثر ( 102 ) : آيات 1 تا 8 ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ ( 1 ) حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ ( 2 ) كَلاَّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ ( 3 ) ثُمَّ كَلاَّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ ( 4 ) كَلاَّ لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ ( 5 ) لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ ( 6 ) ثُمَّ لَتَرَوُنَّها عَيْنَ الْيَقِينِ ( 7 ) ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ ( 8 ) سورهء تكاثر اين سوره مكّى است ؛ و هشت آيت است « 1 » . ابو امامه از رسول خداى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرد كه : هر كه اين سوره بخواند از جملهء آنان باشد كه خداى تعالى وى را حساب نكند بر نعمت كه با وى كرده باشد و وى را ثواب آنكس دهد كه هزار آيت از قرآن خوانده باشد . مقاتل و كلبى گفتند كه : دو قبيله از قريش يكى بنو عبد مناف و ديگرى بنو سهم « 2 » با يكديگر مفاخرت كردند ؛ هر يكى از ايشان گفتند كه : أشراف و سادات از ما بيشترند و بيشتر بوده‌اند بنو عبد مناف بر بنو سهم غالب شدند بنو سهم گفتند : بيائيد تا بگورستان شويم و گورها بشمريم تا گورهاى أشراف ما بيشترست يا گورهاى أشراف شما ؛ حقّ سبحانه و تعالى اين سوره فرستاد و گفت : شما را مشغول گردانيد از ذكر خداى تعالى و ساختن « 3 » كارهاى آخرت تفاخر كردن شما با يكديگر ببسيارى

--> ( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) باضافهء « و بيست و هشت كلمت است ؛ و صد و بيست حرف » . ( 2 ) - قاموس گفته : « و سهم قبيلة من قريش » زبيدى در شرح آن گفته : « و هم بنو سهم بن عمرو بن مصيص بن كعب بن لؤىّ بن غالب » . ( 3 ) - در چند نسخه : « شناختن » و بطور حتم صحيح همانا متن است و ساختن بمعنى آماده كردن و مهيّا نمودن است حتّى با پرداختن در يك جا به كار ميرود ؛ گويند : فلان كار را ساخت و پرداخت ؛ و ساخته و پرداخته كرد ، يكى از قدما گفته : « توزان منازل دور و دراز بيخبرى * از ان نساختهء برگ ره ز مركب و زاد » « چو هيچ ياد نكردى ز خاك مبدأ خويش * ذخيرهء بنه آخر براى روز معاد »